Përmbledhje të shkrimeve nga libra,gazeta,revista të ndryshme.
tisdag 5 april 2016
Dhjetë fobitë më të çuditshme
Shumë njerëz kanë frikë nga objekte apo fenomene të ndryshme, si lartësia, vdekja, uji, retë, luftërat e plotë të tjera. Këto frikëra, kur bëhen të paarsyetuara dhe të tepruara, shndërrohen në fobi.
Shumë persona humbasin vetëkontrollin dhe e kanë të pamundur të rregullojnë veten. Frika nga diçka përtej gjendjes normale dhe një mendjeje të shëndoshë quhet fobi.
Frika në një nivel të caktuar dhe nga diçka e arsyeshme është racionale. Por disa njerëz kanë fobi nga gjëra të zakonshme, të cilat mund të jenë pjesë e jetës së përditshme, ose janë shumë pak dëmprurëse për t’u patur frikë. Disa prej tyre madje as nuk mund të shmangen nga rutina e përditshme.
Më poshtë po rendisim një listë me dhjetë fobitë më të çuditshme dhe më të rralla:
ABLUTOFOBIA
Frika nga larja, pastrimi dhe të bërit banjë. Zakonisht gjendet te gratë dhe fëmijet që nuk janë të qëndrueshëm emocionalisht.
KOROFOBIA
Kërcimi është shprehje e gëzimit dhe haresë. A mund të ketë kush frikë nga kërcimi? Po ! Njerëzit e kanë edhe këtë fobi!
KOUMPOUNOFOBIA
Mund të frikësohet njeri nga kopsat? Koumpounofobia është frika nga kopsat. Njerëzit që vuajnë nga kjo mund të frikësohen edhe nga objekte të ngjashme, si disqe, monedha etj.
ARAKIBUTIROFOBIA
Një tjetër fobi e çuditshme dhe qesharake është frika kur gjalpi i kikirikut të ngjitet ne qiellzën e gojes. Kjo quhet Arakibutirofobi. Njerëzit që vuajnë nga ky problem nuk hanë gjalp kikiriku.
FOBOFOBIA
Kjo është interesante: fobia nga fobia. Dikush mund të ketë frike se mos i krijohet ndonjë fobi, çka është fobi në vetvete. Kjo është më tepër një gjendje psikologjike, sesa fobi e mirëfilltë.
ESTIOFOBIA
Një fobi shumë e çuditshme është Esitofobia, ose frika nga rrobat. “Viktimat” nuk vuajnë nga të gjitha llojet e rrobave, por vetëm nga disa tipe dhe materiale. Vërehet te njerëzit e shëndoshë dhe ata në moshë të mesme. Ata mendojnë se rrobat i bëjnë të duken të leckosur e të lënë pas dore.
KALIGINEFOBIA
E imagjinoni dot dikë që ka frikë nga e bukura? Po, ka plotë njerëz që i frikësohen femrave të bukura dhe kjo quhet Kaliginefobi. Gjendet më tepër tek adoleshentët dhe burrat me orientime seksuale jo tëdrejta.
SKOPOFOBIA
Skopofobia është frika nga te qenurit i shikuar. Është vërtetë e çuditshme, pasi çdokush mund të shohë çdokënd në një çast të caktuar kohe. Prandaj kjo mund ta bëj vuajtësin të ndërpresë marrëdheniet sociale.
EUFOBIA
Normalisht, të gjithë i presim krahëhapur lajmet e mira. Por disa njerëz ndjehen të frikësuar kur degjojnë të tilla lajme. Ne fakt, frika nuk qëndron tek vet lajmi i mirë, por tek pasojat (e imagjinuara). Vuajtësi beson se pas çdo lajmi të mirë vjen përherë një lajm i keq.
ALODOKSAFOBIA
Njerëzit që vuajnë nga Alodoksafobia kanë frikë nga opinionet e të tjerëve. Sidomos mbi mendimet e të tjerëve rreth personalitetit të tyre, veshjes, punës, shtëpisë, osë thënë më mirë ata kanë frikë rreth gjithçkaje.
söndag 3 april 2016
Raportet me fëmijë !
Shprehja raport, e aplikuar nga Mesmer, vjen nga lëmi i hipnozës. Me raport emërtohen marrëdhëniet midis dy ose më shumë partnerëve (palëve) që pasqyrohen nëpërmjet të vendosjes së harmonisë, qartësisë, ndjesisë dhe besimit reciprok, të cilat arrihen nëpërmjet të sinkronizimit trupor e shpirtëror.
Një sinkronizim i tillë i suksesshëm para se gjithash presupozon një vëzhgim (vrojtim) shumë të saktë vizuel dhe auditiv.
Mësuesi psh., mundet që duke e imituar-përshtatur pozieionin trupor, frymëmarrjen, gjestikulimin, tonusin muskular, vezullimin (e syve), ose duke imituar tonin dhe ritmin e zërit të një individi, të vihet në raport me të. Personi mësuesi, mundet po ashtu që me këtë rast ta përsërisë edhe ,,fjalën-çelës“ të fëmijës në fjalë, gjë që quhet edhe raport direkt. Ose ata mund të vënë edhe raport të kryqëzuar-indirekt, kur ai (mësuesi) e sinkronizon një lëvizje të tij, psh., duke e sinkronizuar një lëvizje të gishtit të tij në përputhje me ritmin e frymëmarrjes së atij (nxënësit) i cili gjendet përballë.
Kësisoji mësuesi mund ta merr përsipër udhëheqjen dmth., edhe vetë sinkronizimin ta ndryshojë pjesërisht. Nëse nxënësi do ta ndjek këtë ndryshim të sinkronizimit, do të thotë se është arritur një raport i suksesshëm. Kështu mundet që edhe vetë efekti i raportit të kontrollohet.
l. 1. ]. Raporti me një fëmijë nervoz (C.F.)
Për të arritur një raport me një fëmijë, unë së pari ulem në të njëjtën lartësi dhe pozicion pranë tij. Unë e shikoj atë në sy dhe i lë atij kohë që ta gjejë shikimin tim. Iqesh dhe i flas ngadalë e qetë dhe pres gjersa ai të më shikojë.
Unë i vrojtoj ndryshimet në fiziologjinë e tij: kështu, shfaqen disa tipare psh., ngjyra e fytyrës ndryshohet lehtë, frymëmarrja qetësohet (kalibrimi).Unë mundohem që duke ia përshtatur zërin tim frymëmarrjës së tij, ta bartë atë, atje ku ai ' e gjen vetën, me fjalë të tjera ta sjell në vete (raporti). Për njëfarë kohe i shërbej atij si pasqyrë e tij (sinkronizimi), pastaj udhëheqjen e marr vet. Unë flas ngadalë, lëvizjet e mia bëhen më të qeta e më të kontrolluara; tani unë vërej tek fëmija një sjellje dhe frymëmarrje të qetësuar.
1. 1. 2. Raporti me një fëmijë të pakënaqur (M.S.)
Didieri shpesh vie në mësim më herët se sa shokët e tij. Kur ai është i pakënaqur gjë që i ndodh shpesh s'ka vullnet për të mësuar e as për të ardhur në shkollë, gjë që mua më jep rastin për të vënë kontakt me të (raporti).
Fillimisht ulem përballë tij dhe gjersa ne shkëmbejmë ca ,,banalitete“, gjykoj mbi gjendjen e tij shpirtërore. Ajo është e keqe sidomos kur ai vrojton këmbët e tij dhe përgjigjet shkurt (kalibrimi). Unë nuk mund t‘i hesht shkaqet e pakënaqësisë së tij, ndaj flas mbi diçka që atë e bën të lumtur.
Unë e di psh., që ai ha fare pak (zgjedh ushqimin është nazeli), prandaj e pyes atë, nëse ai sot ka ngrënë mirë në mëngjes. Goja e tij shtendoset, ai qesh dhe më shikon mua në sy. Kështu. bisedoj edhe për ngjarjet ditore, të cilat për tëjanë interesante, psh.,: për të ngrënit, eventualisht për një larje në pishinë, ose për një orë kalorësimi. Prej këtij momenti edhe ai merr pjesë në bisedë. Ai parashikon tani se çfarë do të hajë, ose ai flet për kalin e tij të dashur. Pastaj i them atij, se unë i gëzohem punës sonë të përbashkët, duke e përfunduar kështu edhe bisedën tonë.
1. 1. 3. Raporti me një fëmijë i cili ka vështirësi (M.-B.G.)
Danieli (12 vjeç), që t“i bëjë detyrat e tij, shpeshherë mbetet në klasë edhe pas kohës së mësimit. Kur ai ballafaqohet me një problem, mbetet në të: ai pohon se nuk mund ta gjejë asnjë zgjidhje, sepse detyra është shumë e vështirë, prandaj atij ' nuk i interesoj në dot ato, sepse sipas tij janë të padobishme. Ai zbehet dhe mbyllet në vete. Shikimi i tij bëhet i shtangët dhe merr qëndrim të kërrusur. Danieli me këtë rast përdredh flokët e tij me gisht dhe fillon i shqetësuar të endet nëpër klasë (kalibrimi).
Duke qenë i zënë me një nxënës tjetër, unë i thërras Danielit, nëse ai mund të vazhdojë gjersa unë të kem kohë për te. Pak më vonë kërkoj nga ai, që lidhur me problemin që ka, të ulet pranë meje për ta trajtuar së bashku (raporti).
Para se të filloj punën me të, i flas atij lidhur me orën e fundit nga lënda e historisë ku ai ka qenë pjesëmarrës shumë aktiv dhe me shumë vetësiguri e ka prezentuar mendimin e tij (udhëheqja). Në këtë situatë tani ai e ndjen veten mirë, kurse kujtesa i ndihmon atij që të shtendoset. Fytyra e tij gjallërohet dhe merr ngjyrë trëndafili. Tiparet e tij shtendosen, kurse sytë i shndritin sërish. Ai fillon për të qeshur dhe ulet drejt. Ai ka fituar tani sërish kontrollin mbi sistemin e tij të lëvizjes.
Së pari e lus atë, që për problemin që e ka të bisedojë me mua. Danieli është i pajtimit dhe kupton më në fund, se ajo që atij i duket e pazgjidhshme, marrë në përgjithësi, nuk është aspak e vështirë.
1. 1. 4. Raport me një femijë me pengesa (A.-C.V.)
Jozefi kur vie në mësim në mëngjes duket shumë i tronditur: Ai nuk i ka bërë detyrat e tij. Ai nxiton të flasë ose menjëherë fillon të flas përçart (kalibrimi).
Unë tentoj që të vë kontakt shikimi me të (raport). Pai thënë asnjë fjalë unë i qesh atij. Shikimet tona ende nuk janë takuar. Ia zgjas dorën përballë pa e ndryshuar aspak drejtimin e shikimit tim. Ia shtërngoj dorën edhe pasi që shikimet tona shkurtazi si në rastësi ishin kryqëzuar. Jozefi filloi me lëvizje duke tentuar që dorën e tij të shqetësuar ta tundë.
Unë nuk lëshoj pe dhe e mbaj kontaktin me të (dorën), duke vazhduar edhe më tej me shikim të drejtuar nga ai. Kështu, me një shikim të vendosur nga jashtë dhe pa lëshuar pe nga brenda: unë i qesh atij. Një ,,mirë dita“ e shkurtë dhe e paqëndrueshme në zbrazëtirë dhe një shikim i përdheshëm nga ana e tij, nuk mund ti ikin qëllimit tim. Kalon një kohë gjersa shikimi i tij takohet me shikimin tim! Në këtë moment unë i shpreh atij një përshëndetje shumë miqësore -mirëmëngjes. Tani ia lëshoj dorën, kurse ai më shikon mua në sy dhe dëgini ,,mirëmëngjes zonja mësuese“.
1. 1. 5 Raporti me një fëmijë të egërsuar (F. C.)
Denise është një fëmijë (që vuan nga epilepsia me dozë të madhe medikamentoze). Pengesat e saj që të merr pjesë aktivisht në jetën shkollore (të klasës), paraqesin për të një tendosje të cilën ajo e bartë me vështirësi.
Kështu, çdo mëngjes gjersa ajo gjendet në arealin shkollor, duket shumë e egërsuar. Ajo qan dhe bërtet me zë të lartë e të tërbuar, thekson fjalë fyese kundër të gjithë atyre, për të cilët mendon se janë fajtorë për egërsimin e tillë të saj. Fytyra i është e skuqur dhe ca e ënjtur. Frymëmarrja e saj është e shpejtë dhe sipërfaqësore. Lëvizjet e saj, të cilat normalisht janë të ngadalshme, tani bëhen të shpejta dhe të pashkathta, duke na dhënë të kuptojmë kështu se kemi të bëjmë me një energji të kontrolluar keq (kalibrimi).
Në këto momente është shumë vështirë për ta bartur atë atje ku ajo e gjen vetën. Në parim, unë edhe nuk e djëgjoj nëse ajo bëhet vulgare. Mirëpo, ajo nëpërmjet të tërbimit të saj të jashtëm më detyron, që unë të vendos për ndërhyrje, për të gjetur një rrugëdalje.
Nëpërmjet të tonusit të duarve të mia, të cilat ia hedh mbi shpatulla (ajo ka dëshirë që dikush t“ia hedhë duart), unë tentoja që energjinë time dhe të sajën t‘i bashkoj (që të udhëheqë dhe të vë raport me të). Ajo më shikon mua dhe shtendoset sadopak, mirëpo pastaj vazhdon sërish të qajë dhe të bërtasë. Pastaj ngadalë ia përshtas zërin tim zërit të saj dhe atë jo në pikëpamje të përmasës vëllimore, por në bazë të forcës bindëse.
,, Më thuaj Denise, a ke parë t‘i se çfarë ka ndodhur natën në male?“
,, Jo!“ ,, Shiko atje!“ I them. ,, Unë jam shumë e pikëlluar. Unë nuk mund të shikoj atje“
përgjigjet ajo. . .
. ,, Ti nuk mund te shikosh atje, kush të pengon ty tani?“
Denise nuk përgjigjet, Por shtendoset edhe ca në duart e mia.
,, Shiko atje!“ -Unë ia tregoj asaj malet,
” Oh paska rënë borë, ohooo...do të rrëshqasim me ski. Unë e di dikë i cili do të jetë shumë i lumtur“ (Ajo është një adhuruese e flaktë e kampionit tonë në Skijim).
Unë, duke e vënë dorën e majtë mbi qafën e saj, e kap (spirancoj) tek ajo këtë moment të këndshëm. Faqet e saj janë pothuaj ende të lagura (nga lotët), por ajo qeshet (kalibrimi). Ndonëse lëvizjet e saj janë ende të ngathta, ajo thotë se ka dëshirë të madhe për të rrëshqitur me ski. Meqë ende është e shqetësuar, unë doja që tek ajo të bart gëzim edhe më tepër, si dhe një frymëmarrje të thellë dhe të ngadalshme. Gjersa ne po i n gjitnim shkallët lart unë e mbaj atë edhe më tej me duart e mia mbi supet e saj; ajo e mbështet kokën e saj për mua dhe ngjitet pa vështirësi shkallëve përpjetë. Pa bërë asnjë fj alë, unë përcjell frymëmarrjen e saj, gjë të cilën e kemi shfrytëzuar në ligjëratat tona për shtendosjen. Ajo karaktrizohet me një ngadalësim, ulje dhe qetësim sidomos gjatë nxjerrjes së frymës nga fyti.
Tentoja që Denises me duart e mia mbi supet e saj, t‘ia bart sa më shumë qetësimin e frymëmarrjes: me duart e mia ushtroj tek ajo shtypje ritmike dhe periodike, herë më të forta e herë më pak të forta drejt meje (udhëheqja).
Ajo hap pas hapi më ndjek mua dhe qetësohet. Frymëmarrja e saj bëhet e ngadalësuar dhe e thellë. Trupi i saj kthehet në tonusin e mëparshëm të zakonshëm. Fytyra e saj humb diçka nga ngjyra e skuqur më parë. Lotët i thahen. Lëvizjet i bëhen më pak të ç“ekuilibruara (kalibrimi).
,,Tani Denisounette (Denise e vockël), vazhdojmë ne me
ushtrimin tonë?“ -,,Po, atake!“ (Kodi i ynë i fshehtë -midis meje dhe Denisesnë
mënyrë që të ecim me punën).
Raporti individual është i një rëndësie themelore për marrdhëniet mësues nxënës. Po ashtu edhe raporti për marrëdhëniet midis mësuesit dhe klasës, është i një rëndësie të madhe. Që një mësues t“i afrohet sa më mirë klasës së tij, ai duhet patjetër që ta vrojtojë atë ta sheh si të tërë, të vendos një raport me te, dhe kështu, përfundimisht, ta merr mbi vete udhëheqjen e saj.
nga libri:
Mësojmë me të gjitha shqisat
F. Zwissig & G.P.Klingler
Një sinkronizim i tillë i suksesshëm para se gjithash presupozon një vëzhgim (vrojtim) shumë të saktë vizuel dhe auditiv.
Mësuesi psh., mundet që duke e imituar-përshtatur pozieionin trupor, frymëmarrjen, gjestikulimin, tonusin muskular, vezullimin (e syve), ose duke imituar tonin dhe ritmin e zërit të një individi, të vihet në raport me të. Personi mësuesi, mundet po ashtu që me këtë rast ta përsërisë edhe ,,fjalën-çelës“ të fëmijës në fjalë, gjë që quhet edhe raport direkt. Ose ata mund të vënë edhe raport të kryqëzuar-indirekt, kur ai (mësuesi) e sinkronizon një lëvizje të tij, psh., duke e sinkronizuar një lëvizje të gishtit të tij në përputhje me ritmin e frymëmarrjes së atij (nxënësit) i cili gjendet përballë.
Kësisoji mësuesi mund ta merr përsipër udhëheqjen dmth., edhe vetë sinkronizimin ta ndryshojë pjesërisht. Nëse nxënësi do ta ndjek këtë ndryshim të sinkronizimit, do të thotë se është arritur një raport i suksesshëm. Kështu mundet që edhe vetë efekti i raportit të kontrollohet.
l. 1. ]. Raporti me një fëmijë nervoz (C.F.)
Për të arritur një raport me një fëmijë, unë së pari ulem në të njëjtën lartësi dhe pozicion pranë tij. Unë e shikoj atë në sy dhe i lë atij kohë që ta gjejë shikimin tim. Iqesh dhe i flas ngadalë e qetë dhe pres gjersa ai të më shikojë.
Unë i vrojtoj ndryshimet në fiziologjinë e tij: kështu, shfaqen disa tipare psh., ngjyra e fytyrës ndryshohet lehtë, frymëmarrja qetësohet (kalibrimi).Unë mundohem që duke ia përshtatur zërin tim frymëmarrjës së tij, ta bartë atë, atje ku ai ' e gjen vetën, me fjalë të tjera ta sjell në vete (raporti). Për njëfarë kohe i shërbej atij si pasqyrë e tij (sinkronizimi), pastaj udhëheqjen e marr vet. Unë flas ngadalë, lëvizjet e mia bëhen më të qeta e më të kontrolluara; tani unë vërej tek fëmija një sjellje dhe frymëmarrje të qetësuar.
1. 1. 2. Raporti me një fëmijë të pakënaqur (M.S.)
Didieri shpesh vie në mësim më herët se sa shokët e tij. Kur ai është i pakënaqur gjë që i ndodh shpesh s'ka vullnet për të mësuar e as për të ardhur në shkollë, gjë që mua më jep rastin për të vënë kontakt me të (raporti).
Fillimisht ulem përballë tij dhe gjersa ne shkëmbejmë ca ,,banalitete“, gjykoj mbi gjendjen e tij shpirtërore. Ajo është e keqe sidomos kur ai vrojton këmbët e tij dhe përgjigjet shkurt (kalibrimi). Unë nuk mund t‘i hesht shkaqet e pakënaqësisë së tij, ndaj flas mbi diçka që atë e bën të lumtur.
Unë e di psh., që ai ha fare pak (zgjedh ushqimin është nazeli), prandaj e pyes atë, nëse ai sot ka ngrënë mirë në mëngjes. Goja e tij shtendoset, ai qesh dhe më shikon mua në sy. Kështu. bisedoj edhe për ngjarjet ditore, të cilat për tëjanë interesante, psh.,: për të ngrënit, eventualisht për një larje në pishinë, ose për një orë kalorësimi. Prej këtij momenti edhe ai merr pjesë në bisedë. Ai parashikon tani se çfarë do të hajë, ose ai flet për kalin e tij të dashur. Pastaj i them atij, se unë i gëzohem punës sonë të përbashkët, duke e përfunduar kështu edhe bisedën tonë.
1. 1. 3. Raporti me një fëmijë i cili ka vështirësi (M.-B.G.)
Danieli (12 vjeç), që t“i bëjë detyrat e tij, shpeshherë mbetet në klasë edhe pas kohës së mësimit. Kur ai ballafaqohet me një problem, mbetet në të: ai pohon se nuk mund ta gjejë asnjë zgjidhje, sepse detyra është shumë e vështirë, prandaj atij ' nuk i interesoj në dot ato, sepse sipas tij janë të padobishme. Ai zbehet dhe mbyllet në vete. Shikimi i tij bëhet i shtangët dhe merr qëndrim të kërrusur. Danieli me këtë rast përdredh flokët e tij me gisht dhe fillon i shqetësuar të endet nëpër klasë (kalibrimi).
Duke qenë i zënë me një nxënës tjetër, unë i thërras Danielit, nëse ai mund të vazhdojë gjersa unë të kem kohë për te. Pak më vonë kërkoj nga ai, që lidhur me problemin që ka, të ulet pranë meje për ta trajtuar së bashku (raporti).
Para se të filloj punën me të, i flas atij lidhur me orën e fundit nga lënda e historisë ku ai ka qenë pjesëmarrës shumë aktiv dhe me shumë vetësiguri e ka prezentuar mendimin e tij (udhëheqja). Në këtë situatë tani ai e ndjen veten mirë, kurse kujtesa i ndihmon atij që të shtendoset. Fytyra e tij gjallërohet dhe merr ngjyrë trëndafili. Tiparet e tij shtendosen, kurse sytë i shndritin sërish. Ai fillon për të qeshur dhe ulet drejt. Ai ka fituar tani sërish kontrollin mbi sistemin e tij të lëvizjes.
Së pari e lus atë, që për problemin që e ka të bisedojë me mua. Danieli është i pajtimit dhe kupton më në fund, se ajo që atij i duket e pazgjidhshme, marrë në përgjithësi, nuk është aspak e vështirë.
1. 1. 4. Raport me një femijë me pengesa (A.-C.V.)
Jozefi kur vie në mësim në mëngjes duket shumë i tronditur: Ai nuk i ka bërë detyrat e tij. Ai nxiton të flasë ose menjëherë fillon të flas përçart (kalibrimi).
Unë tentoj që të vë kontakt shikimi me të (raport). Pai thënë asnjë fjalë unë i qesh atij. Shikimet tona ende nuk janë takuar. Ia zgjas dorën përballë pa e ndryshuar aspak drejtimin e shikimit tim. Ia shtërngoj dorën edhe pasi që shikimet tona shkurtazi si në rastësi ishin kryqëzuar. Jozefi filloi me lëvizje duke tentuar që dorën e tij të shqetësuar ta tundë.
Unë nuk lëshoj pe dhe e mbaj kontaktin me të (dorën), duke vazhduar edhe më tej me shikim të drejtuar nga ai. Kështu, me një shikim të vendosur nga jashtë dhe pa lëshuar pe nga brenda: unë i qesh atij. Një ,,mirë dita“ e shkurtë dhe e paqëndrueshme në zbrazëtirë dhe një shikim i përdheshëm nga ana e tij, nuk mund ti ikin qëllimit tim. Kalon një kohë gjersa shikimi i tij takohet me shikimin tim! Në këtë moment unë i shpreh atij një përshëndetje shumë miqësore -mirëmëngjes. Tani ia lëshoj dorën, kurse ai më shikon mua në sy dhe dëgini ,,mirëmëngjes zonja mësuese“.
1. 1. 5 Raporti me një fëmijë të egërsuar (F. C.)
Denise është një fëmijë (që vuan nga epilepsia me dozë të madhe medikamentoze). Pengesat e saj që të merr pjesë aktivisht në jetën shkollore (të klasës), paraqesin për të një tendosje të cilën ajo e bartë me vështirësi.
Kështu, çdo mëngjes gjersa ajo gjendet në arealin shkollor, duket shumë e egërsuar. Ajo qan dhe bërtet me zë të lartë e të tërbuar, thekson fjalë fyese kundër të gjithë atyre, për të cilët mendon se janë fajtorë për egërsimin e tillë të saj. Fytyra i është e skuqur dhe ca e ënjtur. Frymëmarrja e saj është e shpejtë dhe sipërfaqësore. Lëvizjet e saj, të cilat normalisht janë të ngadalshme, tani bëhen të shpejta dhe të pashkathta, duke na dhënë të kuptojmë kështu se kemi të bëjmë me një energji të kontrolluar keq (kalibrimi).
Në këto momente është shumë vështirë për ta bartur atë atje ku ajo e gjen vetën. Në parim, unë edhe nuk e djëgjoj nëse ajo bëhet vulgare. Mirëpo, ajo nëpërmjet të tërbimit të saj të jashtëm më detyron, që unë të vendos për ndërhyrje, për të gjetur një rrugëdalje.
Nëpërmjet të tonusit të duarve të mia, të cilat ia hedh mbi shpatulla (ajo ka dëshirë që dikush t“ia hedhë duart), unë tentoja që energjinë time dhe të sajën t‘i bashkoj (që të udhëheqë dhe të vë raport me të). Ajo më shikon mua dhe shtendoset sadopak, mirëpo pastaj vazhdon sërish të qajë dhe të bërtasë. Pastaj ngadalë ia përshtas zërin tim zërit të saj dhe atë jo në pikëpamje të përmasës vëllimore, por në bazë të forcës bindëse.
,, Më thuaj Denise, a ke parë t‘i se çfarë ka ndodhur natën në male?“
,, Jo!“ ,, Shiko atje!“ I them. ,, Unë jam shumë e pikëlluar. Unë nuk mund të shikoj atje“
përgjigjet ajo. . .
. ,, Ti nuk mund te shikosh atje, kush të pengon ty tani?“
Denise nuk përgjigjet, Por shtendoset edhe ca në duart e mia.
,, Shiko atje!“ -Unë ia tregoj asaj malet,
” Oh paska rënë borë, ohooo...do të rrëshqasim me ski. Unë e di dikë i cili do të jetë shumë i lumtur“ (Ajo është një adhuruese e flaktë e kampionit tonë në Skijim).
Unë, duke e vënë dorën e majtë mbi qafën e saj, e kap (spirancoj) tek ajo këtë moment të këndshëm. Faqet e saj janë pothuaj ende të lagura (nga lotët), por ajo qeshet (kalibrimi). Ndonëse lëvizjet e saj janë ende të ngathta, ajo thotë se ka dëshirë të madhe për të rrëshqitur me ski. Meqë ende është e shqetësuar, unë doja që tek ajo të bart gëzim edhe më tepër, si dhe një frymëmarrje të thellë dhe të ngadalshme. Gjersa ne po i n gjitnim shkallët lart unë e mbaj atë edhe më tej me duart e mia mbi supet e saj; ajo e mbështet kokën e saj për mua dhe ngjitet pa vështirësi shkallëve përpjetë. Pa bërë asnjë fj alë, unë përcjell frymëmarrjen e saj, gjë të cilën e kemi shfrytëzuar në ligjëratat tona për shtendosjen. Ajo karaktrizohet me një ngadalësim, ulje dhe qetësim sidomos gjatë nxjerrjes së frymës nga fyti.
Tentoja që Denises me duart e mia mbi supet e saj, t‘ia bart sa më shumë qetësimin e frymëmarrjes: me duart e mia ushtroj tek ajo shtypje ritmike dhe periodike, herë më të forta e herë më pak të forta drejt meje (udhëheqja).
Ajo hap pas hapi më ndjek mua dhe qetësohet. Frymëmarrja e saj bëhet e ngadalësuar dhe e thellë. Trupi i saj kthehet në tonusin e mëparshëm të zakonshëm. Fytyra e saj humb diçka nga ngjyra e skuqur më parë. Lotët i thahen. Lëvizjet i bëhen më pak të ç“ekuilibruara (kalibrimi).
,,Tani Denisounette (Denise e vockël), vazhdojmë ne me
ushtrimin tonë?“ -,,Po, atake!“ (Kodi i ynë i fshehtë -midis meje dhe Denisesnë
mënyrë që të ecim me punën).
Raporti individual është i një rëndësie themelore për marrdhëniet mësues nxënës. Po ashtu edhe raporti për marrëdhëniet midis mësuesit dhe klasës, është i një rëndësie të madhe. Që një mësues t“i afrohet sa më mirë klasës së tij, ai duhet patjetër që ta vrojtojë atë ta sheh si të tërë, të vendos një raport me te, dhe kështu, përfundimisht, ta merr mbi vete udhëheqjen e saj.
nga libri:
Mësojmë me të gjitha shqisat
F. Zwissig & G.P.Klingler
Kumtesë paraprake mekanizmi psikik i dukurive histerike
Vëzhgime rastësore na kanë çuar, në rrjedhën e shumë viteve, të shqyrtoj më nj ë numër të madh formash dhe simptomash të ndryshim të histerisë, me qëllimin për të zbuluar shkakun që e shpërthen atë, ose më mirë atë ndodhi që ka shkaktuar shfaqjen e parë të dukurisë në fjalë, shpesh herë shumë vite më parë. Në pjesën dërrmuese të rasteve nuk është e mundshme të përcaktohet çasti i zanafillës nëpërmjet thjeshtë marrjes në pyetje të pacientit, sado shterruese që mund të jetë kjo. Kjo i detyrohet pjesërisht faktit se shumë herë dukuria në fjalë përfaqësohet nga ndonjë përvoj ë për të cilën pacienti nuk dëshiron të flasë. Por shkaku themelor është se pacienti është sinqerisht i paaftë ta sjellë ndërmend, dhe shpeshherë as dyshon për ekzistencën e ndonjë lidhjeje shkakësore mes ndodhisë nxitëse dhe dukurive patologjike. Si rregull, është e nevoj shme të hipnotizohet pacienti për të risjellë, nën hipnozë, kujtimet që kanë lidhje me kohën në të cilën simptomat u shfaqën për herë të parë. Duke vepruar kështu, mund të dalë në dritë kjo lidhje në mënyrën më të qartë dhe bindëse.
Kjo metodë në një numër të madh rastesh ka dhënë rezultate që na duken të vlefshme si nga pikëpamja teorike ashtu dhe nga një pikëpamje praktike.
Ato janë teorikisht të rëndësishme pasi na kanë mësuar se ndodhitë e jashtme përcaktoj në patologjinë e histerisë në përpj estim shumë më të madh sesa është e njohur dhe e pranuar tash për tash. Natyrisht afërmendsh në raste të histerisë "traumatike" është incidenti ai që shkakton simptomat. Lidhja shkakësore është njëlloj e dukshme në krizat histerike kur është e mundur të arrihet nga pacienti prova se ai, në rastin e çdo shpërthimi, ka përfytyrimin haluçinator të të njëjtës ndodhi që i dha udhë krizës së parë. Në rastin e dukurive të rendit të ndryshëm gjendja është më e errët.
Megjithatë përvojat tona na kanë treguar se simptomat më të ndryshme, që janë shkaktuar në dukje vetvetishëm dhe, mund të thuhet, idiopatike të histerisë, kanë qenë aq ngushtësisht të ndërlidhura me traumën shpejtuese sa janë të tilla dukuritë, të cilat kemi theksuar tash për tash, bashkëlidhj a e të cilave me traumën është mjaft e qartë. Mes simptomave, rrjedhën e të cilave kemi arritur ta zbresim deri në faktorët precipitues, gjenden nevralgj i dhe anestezi me natyrë sa s'thuhet të larmishme, shumë prej të cilave kanë zgjatur për Vite me rradhë, spazma dhe paraliza, kriza histerike dhe konvulsione epiletoide, të cilat cilido vëzhgues do t'i kish ngatërruar për epilepsi të njëmendtë, sëmundje të lehta dhe çrregullime të llojit të tic-ut, të vjella të zakonshme dhe anoreksi, deri në mospranim të plotë të çdolloj ushqimi, forma të larmishme të çrregullimeve pamore, halucinacione pamore që përsëriten në mënyrë të parreshtur, etj. Ajo që tashmë j emi mësuar të vërejmë pandryshueshmërisht në neurozat traumatike është shpërpjestimi mes kohëzgjatjes shumëvjeçare të simptomatologjisë histerike dhe karakterit unik të ndodhisë që e ka shkaktuar atë. Mjaft shpesh është ndonjë ngjarje e fëmijërisë ajo që e ka shkaktuar një simptomë pak a shumë të rëndë e cila vazhdon në vitet që pasojnë.
Bashkëlidhja është shpesh aq e qartë sa është krejtësisht e dukshme se si ngjarja nxitëse ka shkaktuar një dukuri të dhënë, më parë se një çfarëdo ndodhie tj etër. Në një rast të tillë simptoma ka qenë shumë qartas e përcaktuar nga shkaku shpërthyes. Mund të përmendim, si një shembull tepër të zakonshëm, rastin e një emocioni të hidhur që është shfaqur gjatë një ngënieje, por të kapërcyer në atë moment, dhe të përzjerit dhe të vj ellët pasues, që vazhdoj në për muaj me rradhë nën formën e vjelljes histerike. Një vajzë, e cila i rrinte mbi kokë një të sëmuri në një gjendje sfilitëse ankthi, ra në një gjendje të vagëlluar dhe pati një halucinacion tmerrues, ndërkohë që i mpihej krahu i djathtë, të cilin e mbështeste mbi shpinoren e ndenjëses; nga kjo u zhvillua një paralizë e pjesshme e këtij krahu me tkurrëzime dhe anestezi. Deshi të lutet por nuk gjeti fjalët; më në fund ia doli mbanë të përsërisë një lutje fëminore në anglisht. Më pas, atëhere kur iu shfaq një histeri e rëndë me ndërlikime serioze, ajo dinte te fliste, të shkruante dhe të kuptonte vetëm në anglisht, ndërsa gjuha e saj amtare i mbeti e pakuptueshme për tetëmbëdhjetë muaj. E ëma e një vajze të vogël shumë të sëmurë, të cilën më në fund e kishte zënë gjumi, e përqëndroi të gjithë vullnetin e vet mbi faktin që të qëndronte e heshtur për të mos e zgjuar. Pikërisht, për shkak të këtij synimi, ajo bëri një "kërcitje" me gjuhë (një shembull i "kundërvullnetit histerik"). Kjo zhurmë qe përsëritur në një rast të mëpasëm, në të cilin ajo kishte qëllim të qëndronte në heshtje të plotë; nga kjo zuri fill një tic, në formën e kërcitjes së gjuhës, që u shfaq për shumë e shumë vite sa herë që ajo ndjehej e shqetësuar. Një burrë shumë i zgjuar, ndërsai vëllai i ishte nënshtruar, nën anestezi, shtrirjes së një nyj ëzimi të kërdhokulës së ngurtësuar, në çastin në të cilin nyjëzimi u lëshua me një zhurmë shkrehëse, përftoi një dhimbje të fuqishme në kërdhokul, që zgjati për pothuaj një Vit. Mund të përmendeshin edhe shembuj të tjerë.
Në raste të tjera bashkëlidhja nuk është kaq e thjeshtë. Ajo përfaqësohet vetëm nga ajo që do të mund të përcaktohej si një lidhje "simbolike" mes shkakut shpërthyes dhe dukurisë patologjike, një lidhje, pra, e llojit të atyre që individët e shëndoshë krijojnë në ëndrra. Për shembull, prej një vuajtjeje psikike apo një vjelljeje që rrjedh nga një ndijim neveritjeje morale, mund të pasojë një nevralgji. Ne kemi shqyrtuar pacientët në të cilët ky lloj simbolizimi ishte mjaft i bollshëm. Në raste të tjera ende nuk është mundur të kuptohet në pamje të parë se si simptomat mund të jenë vendosur në mënyrën që kemi sugjeruar. Janë pikërisht simptomat tipike të histerisë ato që përfshihen në këtë klasë, si hemianestezia, ngushtimi i fushës pamore, konvulsionet epiletoforme, e kështu me rradhë. Shtyj më një shpjegim të pikëpamjeve tona mbi këtë grup në një trajtim më të gjerë të argumentit.
Na duket se vëzhgime të këtij lloji arrijnë të vendosin një ngjashmëri mes patogjenezës së historisë së zakonshme dhe asaj të neurozave traumatike, të tillë sa të përligjin një zgjerim të konceptit të historisë traumatike. Në neurozat traumatike shkaku veprues i sëmundjes nuk është dëmtimi i parëndësishëm fizik, por efekti i frikës: trauma psikike. Në mënyrë analoge, kërkimet tona nxjerrin në pah se shkaqet shpërthyese të shumë simptomave historike, në mos të pjesës më të madhe të tyre, nuk mund të përshkruhen ndryshe veçse si trauma psikike. Çfarëdo përvoje që nxit një gjendje emotive të hidhur si frika, ankthi, turpi apo dhimbja fizike mund të veprojë nga trauma të këtij lloji dhe, që kjo të verifikohet vërtet, varet, mjaft natyrshëm, nga shkalla e prekshmërisë së personit të goditur (si edhe nga kushte të tjera të cilat do t'i përmendim më tej). Në rastin e histerisë së zakonshme qëllon shpesh të gjesh trauma të shumta të pjesshme, që përbëjnë një grup shkaqesh shpërthyese, në vend se një traumë të vetme të rëndësishme. Këto trauma kanë qenë në gjendje të ushtrojnë efektin e tyre vetëm nëpërmjet përbashkësisë së tyre dhe kanë të përbashkët faktin se janë përbërës pjesorë të një vargu çrregullimesh të ribashkuara në një anamnezë të njëjtë. Ka raste të tjera në të cilat një rrethanë në dukje e rëndomtë arrin të ndërthuret me ndodhinë shkakore të njëmendtë, apo verifikohet gjatë një. periudhe të reagueshmërisë së veçantë ndaj ngacmuesve, duke ngritur në këtë mënyrë hijen e një traume, që ndryshe nuk do të kishte zotëruar, dhe duke e ruajtur atë që nga ai moment.
Por raporti shkakësor mes traumës psikike vendimtare dhe dukurisë histerike nuk është i një lloji të tillë sa të lejoj ë që trauma të veprojë thjeshtë si ndërmjetës provokues për të shpërthyer simptomën, e cila më pas arrin të zotërojë një ekzistencë të pavarur. Duhet të hamendësojmë se trauma psikike apo, më saktë, kujtimi i traumës vepron si një trup i huaj i cili, edhe shumë kohë pas depërtimit të tij, duhet të vijojë të konsiderohet si një ndërmjetës ende veprues. Një provë për këtë ne e gjejmë në një dukuri që ia vlen të vihet në dukje, që, në të nj ëj tën kohë, bashkëmbart një interes të ndjeshëm
praktik për vëzhgimet tona.
Në të vërtetë kemi zbuluar, fillimisht me habi të madhe, se çdo simptomë e veçantë histerike zhduket menjëherë dhe në mënyrë të përhershme në rastin kur kishim arritur të risillnim qartas në dritë kujtimin e ndodhisë, nga e cila ajo ishte shkaktuar, dhe të ngjallnim gjendjen ndjesore që shoqëronte atë, me kusht që pacienti të përshkruante atë ndodhi sa më hollësisht të ishte e mundur dhe të shoqëronte fjalët me gjendjen përgjegjëse emotive. Kujtimi pa emocion nuk shkakton pothuaj asnjëherë ndonjë efekt. Procesi psikik burimisht i verifikuar duhet të rindërtohet në mënyrë sa më të gjallë që mundet; duhet të risillet në statusin në lindje e sipër të tij dhe pastaj të shprehet me fjalë.
Në rastet kur kemi të bëjmë me dukuri që bashkëmbartin nxitshmëri (spazma, nevralgj i, halucinacione) ato dalin përsëri edhe njëherë me shkallën më të lartë të fuqisë dhe më pas fashiten për gj ithherët. Mangësi funksionale, si paraliza të pjesshme dhe anestezi, zhduken në të njëjtën mënyrë, natyrisht pa arritur të evidentohet një shtim kalimtari dendurisë.
Është e kuptueshme që të gjykohet se në këto raste hyn në lojë sugjestioni i pavetëdijshëm: pacienti pret ngakyprocedim një lehtësim të vuajtjeve të tij , dhe është pritshmëria e tij , dhe jo tashmë rrëfimi me fjalë, faktori veprues. Megjithatë, gjërat nuk qëndrojnë kështu. Rasti i parë i këtij lloji që bie nën vëzhgimin tonë zbret në vitin 1881, domethënë në kohën "para-sugjestion". Morëm në shqyrtim me këtë metodikë një rast mjaft të ndërlikuar histerie dhe eleminuam ndaras simptomat, të cilat zinin fill nga shkaqe të veçuara. Ky vëzhgim qe bërë i mundur falë një vetë-hipnoze të vetvetishme të pacientit, dhe ishte shkak i një befasie të madhe për vëzhguesin.
Mund të kthejmë në të anasjellë thënien cessante causa cessat effectus (me rreshtj en e shkakut rresht pasoja) dhe të arrijmë në përfundimin, në bazë të këtyre vëzhgimeve, se procesi shkakor vazhdon të jetë veprues, në ndonjëfarë mënyre, për vite me rradhë , jo në mënyrë të tërthortë, nëpërmjet një vargu hallkash shkakore të ndërmjetme, por në rolin e shkakut shpërthyes të drejtpërdrejtë
pikërisht ashtu si një dhimbje psikike, që rikujtohet në gjendje vetëdijeje së zgjuar, shkakton një sekretim lotësh edhe për shumë kohë pas ndodhisë. Histerikët vuajnë kryesisht prej jehonave kujtimore.
nga libri:
Psikoanaliza e histerisë dhe e ankthit
Zigmund Frojd
Kjo metodë në një numër të madh rastesh ka dhënë rezultate që na duken të vlefshme si nga pikëpamja teorike ashtu dhe nga një pikëpamje praktike.
Ato janë teorikisht të rëndësishme pasi na kanë mësuar se ndodhitë e jashtme përcaktoj në patologjinë e histerisë në përpj estim shumë më të madh sesa është e njohur dhe e pranuar tash për tash. Natyrisht afërmendsh në raste të histerisë "traumatike" është incidenti ai që shkakton simptomat. Lidhja shkakësore është njëlloj e dukshme në krizat histerike kur është e mundur të arrihet nga pacienti prova se ai, në rastin e çdo shpërthimi, ka përfytyrimin haluçinator të të njëjtës ndodhi që i dha udhë krizës së parë. Në rastin e dukurive të rendit të ndryshëm gjendja është më e errët.
Megjithatë përvojat tona na kanë treguar se simptomat më të ndryshme, që janë shkaktuar në dukje vetvetishëm dhe, mund të thuhet, idiopatike të histerisë, kanë qenë aq ngushtësisht të ndërlidhura me traumën shpejtuese sa janë të tilla dukuritë, të cilat kemi theksuar tash për tash, bashkëlidhj a e të cilave me traumën është mjaft e qartë. Mes simptomave, rrjedhën e të cilave kemi arritur ta zbresim deri në faktorët precipitues, gjenden nevralgj i dhe anestezi me natyrë sa s'thuhet të larmishme, shumë prej të cilave kanë zgjatur për Vite me rradhë, spazma dhe paraliza, kriza histerike dhe konvulsione epiletoide, të cilat cilido vëzhgues do t'i kish ngatërruar për epilepsi të njëmendtë, sëmundje të lehta dhe çrregullime të llojit të tic-ut, të vjella të zakonshme dhe anoreksi, deri në mospranim të plotë të çdolloj ushqimi, forma të larmishme të çrregullimeve pamore, halucinacione pamore që përsëriten në mënyrë të parreshtur, etj. Ajo që tashmë j emi mësuar të vërejmë pandryshueshmërisht në neurozat traumatike është shpërpjestimi mes kohëzgjatjes shumëvjeçare të simptomatologjisë histerike dhe karakterit unik të ndodhisë që e ka shkaktuar atë. Mjaft shpesh është ndonjë ngjarje e fëmijërisë ajo që e ka shkaktuar një simptomë pak a shumë të rëndë e cila vazhdon në vitet që pasojnë.
Bashkëlidhja është shpesh aq e qartë sa është krejtësisht e dukshme se si ngjarja nxitëse ka shkaktuar një dukuri të dhënë, më parë se një çfarëdo ndodhie tj etër. Në një rast të tillë simptoma ka qenë shumë qartas e përcaktuar nga shkaku shpërthyes. Mund të përmendim, si një shembull tepër të zakonshëm, rastin e një emocioni të hidhur që është shfaqur gjatë një ngënieje, por të kapërcyer në atë moment, dhe të përzjerit dhe të vj ellët pasues, që vazhdoj në për muaj me rradhë nën formën e vjelljes histerike. Një vajzë, e cila i rrinte mbi kokë një të sëmuri në një gjendje sfilitëse ankthi, ra në një gjendje të vagëlluar dhe pati një halucinacion tmerrues, ndërkohë që i mpihej krahu i djathtë, të cilin e mbështeste mbi shpinoren e ndenjëses; nga kjo u zhvillua një paralizë e pjesshme e këtij krahu me tkurrëzime dhe anestezi. Deshi të lutet por nuk gjeti fjalët; më në fund ia doli mbanë të përsërisë një lutje fëminore në anglisht. Më pas, atëhere kur iu shfaq një histeri e rëndë me ndërlikime serioze, ajo dinte te fliste, të shkruante dhe të kuptonte vetëm në anglisht, ndërsa gjuha e saj amtare i mbeti e pakuptueshme për tetëmbëdhjetë muaj. E ëma e një vajze të vogël shumë të sëmurë, të cilën më në fund e kishte zënë gjumi, e përqëndroi të gjithë vullnetin e vet mbi faktin që të qëndronte e heshtur për të mos e zgjuar. Pikërisht, për shkak të këtij synimi, ajo bëri një "kërcitje" me gjuhë (një shembull i "kundërvullnetit histerik"). Kjo zhurmë qe përsëritur në një rast të mëpasëm, në të cilin ajo kishte qëllim të qëndronte në heshtje të plotë; nga kjo zuri fill një tic, në formën e kërcitjes së gjuhës, që u shfaq për shumë e shumë vite sa herë që ajo ndjehej e shqetësuar. Një burrë shumë i zgjuar, ndërsai vëllai i ishte nënshtruar, nën anestezi, shtrirjes së një nyj ëzimi të kërdhokulës së ngurtësuar, në çastin në të cilin nyjëzimi u lëshua me një zhurmë shkrehëse, përftoi një dhimbje të fuqishme në kërdhokul, që zgjati për pothuaj një Vit. Mund të përmendeshin edhe shembuj të tjerë.
Në raste të tjera bashkëlidhja nuk është kaq e thjeshtë. Ajo përfaqësohet vetëm nga ajo që do të mund të përcaktohej si një lidhje "simbolike" mes shkakut shpërthyes dhe dukurisë patologjike, një lidhje, pra, e llojit të atyre që individët e shëndoshë krijojnë në ëndrra. Për shembull, prej një vuajtjeje psikike apo një vjelljeje që rrjedh nga një ndijim neveritjeje morale, mund të pasojë një nevralgji. Ne kemi shqyrtuar pacientët në të cilët ky lloj simbolizimi ishte mjaft i bollshëm. Në raste të tjera ende nuk është mundur të kuptohet në pamje të parë se si simptomat mund të jenë vendosur në mënyrën që kemi sugjeruar. Janë pikërisht simptomat tipike të histerisë ato që përfshihen në këtë klasë, si hemianestezia, ngushtimi i fushës pamore, konvulsionet epiletoforme, e kështu me rradhë. Shtyj më një shpjegim të pikëpamjeve tona mbi këtë grup në një trajtim më të gjerë të argumentit.
Na duket se vëzhgime të këtij lloji arrijnë të vendosin një ngjashmëri mes patogjenezës së historisë së zakonshme dhe asaj të neurozave traumatike, të tillë sa të përligjin një zgjerim të konceptit të historisë traumatike. Në neurozat traumatike shkaku veprues i sëmundjes nuk është dëmtimi i parëndësishëm fizik, por efekti i frikës: trauma psikike. Në mënyrë analoge, kërkimet tona nxjerrin në pah se shkaqet shpërthyese të shumë simptomave historike, në mos të pjesës më të madhe të tyre, nuk mund të përshkruhen ndryshe veçse si trauma psikike. Çfarëdo përvoje që nxit një gjendje emotive të hidhur si frika, ankthi, turpi apo dhimbja fizike mund të veprojë nga trauma të këtij lloji dhe, që kjo të verifikohet vërtet, varet, mjaft natyrshëm, nga shkalla e prekshmërisë së personit të goditur (si edhe nga kushte të tjera të cilat do t'i përmendim më tej). Në rastin e histerisë së zakonshme qëllon shpesh të gjesh trauma të shumta të pjesshme, që përbëjnë një grup shkaqesh shpërthyese, në vend se një traumë të vetme të rëndësishme. Këto trauma kanë qenë në gjendje të ushtrojnë efektin e tyre vetëm nëpërmjet përbashkësisë së tyre dhe kanë të përbashkët faktin se janë përbërës pjesorë të një vargu çrregullimesh të ribashkuara në një anamnezë të njëjtë. Ka raste të tjera në të cilat një rrethanë në dukje e rëndomtë arrin të ndërthuret me ndodhinë shkakore të njëmendtë, apo verifikohet gjatë një. periudhe të reagueshmërisë së veçantë ndaj ngacmuesve, duke ngritur në këtë mënyrë hijen e një traume, që ndryshe nuk do të kishte zotëruar, dhe duke e ruajtur atë që nga ai moment.
Por raporti shkakësor mes traumës psikike vendimtare dhe dukurisë histerike nuk është i një lloji të tillë sa të lejoj ë që trauma të veprojë thjeshtë si ndërmjetës provokues për të shpërthyer simptomën, e cila më pas arrin të zotërojë një ekzistencë të pavarur. Duhet të hamendësojmë se trauma psikike apo, më saktë, kujtimi i traumës vepron si një trup i huaj i cili, edhe shumë kohë pas depërtimit të tij, duhet të vijojë të konsiderohet si një ndërmjetës ende veprues. Një provë për këtë ne e gjejmë në një dukuri që ia vlen të vihet në dukje, që, në të nj ëj tën kohë, bashkëmbart një interes të ndjeshëm
praktik për vëzhgimet tona.
Në të vërtetë kemi zbuluar, fillimisht me habi të madhe, se çdo simptomë e veçantë histerike zhduket menjëherë dhe në mënyrë të përhershme në rastin kur kishim arritur të risillnim qartas në dritë kujtimin e ndodhisë, nga e cila ajo ishte shkaktuar, dhe të ngjallnim gjendjen ndjesore që shoqëronte atë, me kusht që pacienti të përshkruante atë ndodhi sa më hollësisht të ishte e mundur dhe të shoqëronte fjalët me gjendjen përgjegjëse emotive. Kujtimi pa emocion nuk shkakton pothuaj asnjëherë ndonjë efekt. Procesi psikik burimisht i verifikuar duhet të rindërtohet në mënyrë sa më të gjallë që mundet; duhet të risillet në statusin në lindje e sipër të tij dhe pastaj të shprehet me fjalë.
Në rastet kur kemi të bëjmë me dukuri që bashkëmbartin nxitshmëri (spazma, nevralgj i, halucinacione) ato dalin përsëri edhe njëherë me shkallën më të lartë të fuqisë dhe më pas fashiten për gj ithherët. Mangësi funksionale, si paraliza të pjesshme dhe anestezi, zhduken në të njëjtën mënyrë, natyrisht pa arritur të evidentohet një shtim kalimtari dendurisë.
Është e kuptueshme që të gjykohet se në këto raste hyn në lojë sugjestioni i pavetëdijshëm: pacienti pret ngakyprocedim një lehtësim të vuajtjeve të tij , dhe është pritshmëria e tij , dhe jo tashmë rrëfimi me fjalë, faktori veprues. Megjithatë, gjërat nuk qëndrojnë kështu. Rasti i parë i këtij lloji që bie nën vëzhgimin tonë zbret në vitin 1881, domethënë në kohën "para-sugjestion". Morëm në shqyrtim me këtë metodikë një rast mjaft të ndërlikuar histerie dhe eleminuam ndaras simptomat, të cilat zinin fill nga shkaqe të veçuara. Ky vëzhgim qe bërë i mundur falë një vetë-hipnoze të vetvetishme të pacientit, dhe ishte shkak i një befasie të madhe për vëzhguesin.
Mund të kthejmë në të anasjellë thënien cessante causa cessat effectus (me rreshtj en e shkakut rresht pasoja) dhe të arrijmë në përfundimin, në bazë të këtyre vëzhgimeve, se procesi shkakor vazhdon të jetë veprues, në ndonjëfarë mënyre, për vite me rradhë , jo në mënyrë të tërthortë, nëpërmjet një vargu hallkash shkakore të ndërmjetme, por në rolin e shkakut shpërthyes të drejtpërdrejtë
pikërisht ashtu si një dhimbje psikike, që rikujtohet në gjendje vetëdijeje së zgjuar, shkakton një sekretim lotësh edhe për shumë kohë pas ndodhisë. Histerikët vuajnë kryesisht prej jehonave kujtimore.
nga libri:
Psikoanaliza e histerisë dhe e ankthit
Zigmund Frojd
Fjalorth (psikologjik)
Afazia Çrregullim i aftësisë së të folurit (prodhimi i gjuhës) që shkaktohet zakonisht nga dëmtimet e korteksit. Mund të shfaqet si paaftësi për të përdorur ose prodhuar qartë apo saktë të folurit, apo edhe si paafatësi për të kuptuar të folurit e të tjerëve.
Bihejviorizmi Teoria e cila si kriter studimi thekson superioritetin e sjelljes së vëzhguar dhe nënvizon rolin e mjedisit social në përcaktimin e sjelljeve njerëzore.
ÇHDV Çrregullimi Hiperaktiv i Defiçitit të . Vëmendjes shoqërohet me vështirësi në përqëndrim, në dëgjimin e të tjerëve, ndjekjen e udhëzimeve, impulsivitet dhe në lëvizje të shpeshta.
Çregullimi i ankthit Një gamë problemesh që kanë të bëjne me reagimet ndaj ankthit, frikës dhe stresit, të cilat përfshijnë krizat e panikut; të gjitha llojet e fobive; çrregullimet e stresit akut, të përgjithshëm dhe posttraumatik; si edhe ankthin e krijuar nga substancat.
Çrregullimi i gjendjeve shpirtërore Këtu përfshihen çrregullimet e depresionit që karakterizohen nga gjendje depresive, pasiviteti, pagjumësia, lodhja, humbja e peshës, ndjesia e
pavlefshmërisë dhe e fajësisë; dhe çrregullimi bipolar i karakterizuar nga alternimi i fazave depresive dhe maniake.
Çrregullimi i personalitetit paranojak Mosbesim i tepruar dhe dyshim ndaj sjelljeve dhe motiveve të njerëzve, të cilat interpretohen përherë si keqdashëse.
Çrregullimi obsesiv kompulsiv Një çrregullim i karakterizuar nga mendime, impulse dhe imazhe të tepërta, të paarsyeshme megjithëse të shpeshta dhe ngulmuese si edhe sjellje përsëritëse.
Çrregullimet e substancave
Varësia ndaj substancave e cila karakterizohet nga toleranca (nevojitet një rritje e vazhdueshme e dozës në mënyrë që të prodhohet i njëjti efekt), simptomat e tërheqjes, mundimi i madh për të gjetur substancën, redukumi i aktiviteteve sociale, profesionale dhe çlodhëse, përpjekje të pasuksesshme për uljen e konsumimit.
Deluzioni Një opinion ose besim vazhdimisht i rremë që ështe njeherazi joreal dhe jo i hapur për një ndryshim të arsyeshëm, shpesh lidhet me idenë e të ndjekurit, të dashuruarit, të gënjyerit, të infektuarit dhe të helmuarit.
Disleksia Një çrregullim kompleks dhe ende i diskutuar veçanërisht në aftësinë për të lexuar.
Disonanca konjitive Paqëndrueshmëri ose papërshtatshmëri e vetëperceptuar tek qëndrimet, mendimet, eksperiencat apo ndjenjat.
Efekti Flin
Prova për rritjen e pikëve të KI-së së popullsisë në shumë vende.
Ego Pjesa racionale dhe e vetëdijshme e vetes dhe parimi i realitetit. Ndonjëherë e , konsideruar edhe si drejtuesja e përgjithshme e personalitetit dhe vendim-marrjes racionale që ndërmjetëson mes idit egoist dhe superegos morale.
Frenologjia Një“shkencë” e trurit dhe mendjes tanimë e zhdukur, e cila besonte se
kafka tregonte saktësisht strukturën e trurit të çdo individi.
Gestalt Një tërësi e përbërë që është me tepër se mbledhja e pjesëve të saj. Një konfiguracion, formë, model ose strukturë apo ngacmues vizual ose auditiv.
Gjumi LMS Lëvizja e Menjëhershme e Syve, ose gjumi aktiv që "eshtë një stad i gjumit ku duket sikur njerëzit ëndërrojnë dhe aktiviteti trurit është shumë i ngjashëm me atë ç’ka ndodh kur njerëzit janë zgjuar.
Heuristika Një rregull i saktë, procedurë ose formulë që në të shkuarën ka funksionuar dhe mund të udhëheqë zgjidhjen e problemeve në të ardhmen.
Idi Kërkesa të pandërgjegjshme dhe instinktive (libido dhe energjia fizike) veçanërisht rreth seksit
dhe dhunës që veprojnë nga parimi i kënaqësisë.
Inteligjenca emocionale (IE) Të qenët i vetëdijshëm dhe i mprehtë për gjendjen emocionale të vetes si dhe të të tjerëve, dhe aftësia për të ndryshuar me përballuar gjendjen emocionale të vetes dhe të të tjerëve.
Inteligjenca e shumëfishtë Ideja, megjithëse jo e mbështetur me prova, se ekzistojnë disa aftësi mendore të pavarura dhe të palidhura me njëra-tjetrën.
Inteligjenca e hapësirës Aftësia për të menduar vizualisht në forma gjeometrike dhe për të kuptuar paraqitje të ilustruara të objekteve solide dhe të kuptuarit e marrëdhënieve që krijohen si rezultat i lëvizjes së objekteve në hapësirë.
Koeficenti i inteligjencës (KI) Një masë proporcionale që reflekton nëse mosha mendore (MM) e një personi është më e avancuar apo më e prapambetur se mosha e tyre kronologjike (MK).
Koeficenti i inteligjencës emocionale (KE) Matja e inteligjencës emocionale të një personi e njejte me atë të koeficentit të inteligjencës (KI), e cila është krahasuese, e besueshme dhe e vlefshme.
Kurba-S Një formë e veçantë kurbe e quajtur teknikisht kurba sigmoid që tregon një formë S-je: ngritja e parë është treguesi i pjerrët, më pas sheshohet, ndodh rrumbullakosja dhe “rritja” ndalon. Kurba ka përbërës statistikorë mjaft interesantë.
Kurba në formë këmbane E njohur gjithashtu edhe si distribucioni normal. Është një grafik ne formë kembane i rezultateve të shumë njerëzve, ku shumica e tyre rradhiten tek e mesmja mesatare dhe relativisht pak ne secilën nga skajet e kambanës.
Kushtëzimi klasik Një lloji të mësuarit ku ngacmuesi neutral i quajtur ngacmues i kushtëzuar bashkohet me ngacmuesin e pakushtëzuar.
Kushtëzimi veprues (ose kushtëzimi instrumental) Një formë e të mësuarit ku një përforcues (ushqimi, lavdet, paratë, etj .) jepet vetëm pasi një person ose kafshë kryen një veprim të caktuar.
Masa Kalifornia F E shpikur nga një grup sociologësh në përpjekje për të kuptuar autoritarizmin dhe origjinën e nazizmitkjo është një masë e besimeve dhe qëndrimeve naziste.
Placebo Një substancë mjekësore apo kimike inerte ose procedurë që një person (zakonisht pacienti por edhe praktikuesi) mendon se do t’ i ndihmojë ose do t’i shërojë dhe përdoret në kërkime shkencore për të përcaktuar efikasitetin e trajtimit të vërtetë.
Poligrafi Një aparat të cilit zakonisht i referohen si zbulues i gënjeshtrave, i cili mat reagime të ndryshme fiziologjike ndaj pyetjeve.
Psikopat Një person me model të vazhdueshëm të shpërfilljes totale dhe pa ndjenjë pendese ndaj të drejtave dhe ndjenjave të njerëzve të tjerë, por madje i dhunon ato.
Psikopatologji Studimi i një game të gjerë të çrregullimeve psikologjike.
Psikozë Një kategori e gjerë e çrregullimeve serioze psikologjike që nënkupton humbjen e funksionimit normal mendor dhe mendimet e sjelljet e personit që nuk kanë lidhje me realitetin.
Skema Një kornizë e organizuar mendore ose strukturë njohëse që shërben për kategorizimin dhe sintetizimin e informacionit rreth njerëzve, vendeve ose gjërave.
Skizofrenia Një çrregullim i karakterizuar nga deluzionet, haluçionationet, të folurit dhe nga sjella e çrregullt, pa emocione si edhe mosfunksionim social dhe profesional.
Sociopat Njëj fjalë tjetër për psikopat ose dikush që përjeton një çrregulim antisocial të personalitetit.
Stresi Një reagim kompleks, konjitiv dhe fiziologjik i sjelljes së një individi në një situatë të vërtetë ose te' imagjinuar (nxitje, person, ngjarje) i cili rrezikon dhe kërcënon mirëqenien.
Superego Depoja e vlerave morale te nje personi e krijuar nga ndërgjegjja, e cila përbëhet nga rregullat morale, lejet e kërkesat e shoqërisë dhe idealet e egos që janë qëllimet individuale dhe ideosinkretike te nje personi.
Tabula rasa Fjalë për fjalë do të thotë një gur rrasash bosh që përdoret për të shpjeguar mendjen e hershme foshnjore para se mbi të të shkruhet nga përvoja.
Terapia e sjelljes konjitive (TSK) Një “talking cure” moderne dhe shumë e njohur qe përqëndrohet në përpjekjen për të ndryshuar mënyrën se si njerëzit mendojnë, vlerësojnë dhe perceptojnë gjërat që i’u ndodhin.
Terapia elektro-kunvulsive (TEK) Një trajtim somatik psikiatrik i përdorur kryesisht
për depresionin kronik, përfshin kalimin e shpejtë por të fuqishëm të rrymës elektrike në tru për të prodhuar një krize të shkurtër e konvulsive.
Të arsyetuarit verbal Aftësi mendore që ka të bëjë me aftësinë specifike për të kuptuar domethënien e falëve dhe ideve që shoqërohen me to, dhe aftësinë për të paraqitur qartë ide dhe informacion tek të tjerët.
e marur nga libri:
50 Ide Psikologjike
Që duhet të dijë cdo njeri
Adrian Furnham
fredag 1 april 2016
Gjykimi i shëndoshë dhe mungesa e tij
Megjithëse aftësitë mendore të fëmijëve problematikë nuk ngjallin dyshime në atë kuptim se nëse ju u bëni atyre një pyetje, ata japin përgjigje të drejtë nuk është e vështirë të zbulosh tek ata simptoma dhe reaksione, të cilat dëshmojnë për ndjenjën e fortë të inferioritetit. Sigurisht, mendja nuk është në mënyrë të detyrueshme një gjykim i shëndoshë.
Te fëmija ekziston i ashtuquajturi orientim, thellësisht personal mendor, të cilin mund ta zbuloj më gjithashtu te individët neurotikë. Në neurozën e imponuar, për të dhënë një shembull, pacienti e kupton absurditetin e të numëruarit të dritareve, por nuk mund të ndalet. Ai që synon drejt qëllimeve të dobishme kurrë nuk do të sillej në këtë mënyrë. Po ashtu për njeriun me të meta mendore janë karakteristike të kuptuarit personal dhe gjuha personale. Njeriu me të meta mendore asnjëherë nuk flet me gjuhën e mendimit të shëndoshë, që përfaqëson shkallën më të lartë të zhvillimit të ndj esës së kolektivizmit. Nëse ne i kundërvëmë gjykimit, të bazuar në mendimin e shëndoshë, arsyetimin personal, ne zbulojmë se i pari është më afër së vërtetës. Sipas gjykimit të shëndoshë ne dallojmë të mirën dhe të keqen dhe, megjithëse në situata të vështira ne bëjmë shpesh gabime, pikërisht në sajë të logjikës së gjykimit të shëndoshë, ata kanë tendencë për t’u korrigjuar. Po ata, të cilët gjithnjë janë në mbrojtje të interesave të tyre vetjake, nuk janë të aftë të dallojnë atë që është e drejtë apo e padrejtë me po aq lehtësi, ashtu si të tjerët. Dhe kjo paaftësi është e dukshme, sepse të gjitha lëvizjet e tyre shpirtërore janë të dukshme për vëzhguesin.
Le të shohim, për shembull, se si bëhen krimet. Nëse ne analizojmë logjikën, arsyetimin dhe motivet e kriminelit, atëherë do të zbulojmë se ai i konsideron krimet e tij, jo vetëm të arsyeshme, por edhe heroike. Ai beson se ka arritur epërsinë dhe pikërisht ai është bërë më i zgjuar se sa policia dhe ka fituar aftësinë t’ua kalojë të tjerëve. Në këtë mënyrë, në sytë etij ai është heroi; ai nuk është në gjendje të shohë se veprimet e tij demonstrojnë diçka tjetër, shumë larg së qeni heroike.
Zhvillimi i pamjaftueshëm te krimineli i ndjenjës së kolektivizmit, që drejton aktivitetin etij në një drejtim të padobishëm, ështëi lidhur me mungesën tek ai të guximit dhe i paburrërisë së tij, mirëpo ai nuk e di këtë. Ata që janë të orientuar nga veprimtaria e padobishme njerëzore, shpesh e kanë frikë errësirën dhe izolimin; ata duan të jenë me të tjerët. Kjo është burraeakëri, gjërat duhen quajtur me emrat e tyre. Në të vërtetë mënyra më e mirë për t’iu kundërvënë krimeve do të ishte të bindeshin të gjithë se krimi nuk është gjë tj etër veçse shfaqje e paburrërisë.
Dihet mirë se disa kriminelë duke arritur moshën tridhjetëvjeçare, gjejnë punë, martohen dhe në të ardhmen bëhen qytetarë të rregullt. Çfarë ndodh, pra? Le të shikoj më haj dutin me thyerje. Në ç’mënyrë hajduti me thyerje tridhjetë vjeçar mund të rivalizojë me atë njëzetvjeçar? I fundit është më i arsyeshëm, ai ka më shumë forcë. Për më tepër, në moshën tridhjetëvjeçare mënyra e jetës e kriminelit ndryshon. Si rezultat, profesioni kriminal pushon së qeni i leverdisshëm për kriminelin dhe vjen koha e heqjes dorë prej tij. Lidhur me këtë, për shkelësit e ligjit ia vlen tëmendohesh edhe ndaj një fakti: tani, nëse ne e forcoj më dënimin, përveç se e trembim kriminelin, ne, në të njëjtën kohë, forcojmë besimin tek ai për heroizmin etij personal. Ne nuk duhet të harrojmë se krimineli jeton në botën egocentrike, ku nuk ka trimëri të vërtetë, besim në vetvete, gjykim të shëndoshë ose kuptim të vlerave mbarënjerëzore. Bashkimi me shoqërinë për të tilla individualitete është i pamundur. Neurozët më të rrallë organizojnë klube dhe ky është një art absolutisht i paarritshëm për njerëzit që vuajnë nga agorafobia (sëmundje e hapësirës, një lloj i psikoneurozës) ose për ata me të meta mendore. Fëmijët problematikë ose individët që priren drejt vetëvrasjes. kurrë nuk bëjnë shokë, ky është një fakt, shkakun e të cilit kurrë nuk janë munduar ta përcaktojnë.
Kurse, në të Vërtetë, shkaku është se këta njerëz asnjëherë nuk bëjnë shokë, sepse që në fillim jeta e tyre ka marrë një drejtim egocentrik. Prototipi i tyre ka qenë i orientuar mënjanë qëllimeve të gabuara, duke vazhduar në të ardhmen linjën në drejtimin e veprimtarive jetësore të padobishme.
Alfred Adler
Shkenca e të jetuarit
Prenumerera på:
Inlägg (Atom)